Över de Koorten

To en Reeg Woortindrääg op Plattmakers gifft dat ok Koorten dorto, de wiest, in wat för Regionen en Woort bruukt warrt oder ok nich bruukt warrt. Düsse Koorten baseert in de Regel op Literaturbelegen un Indrääg ut druckte Wöörböker. De Belegen sünd in Listenform ünnen ünner de Koort to finnen. Wenn du mit de Muus (oder mobil mit dien Finger) op een von de gröön oder root achterleggten Rebeden ropgeihst, warrt de Beleg för dat Rebeet in de List mit en annere Klöör wiest.

Blangen en Ünnerbedüden finnt sik en Link (Koort wiesen), de na de Koort föhrt.

De Koort wiest dat ole Plattdüütschland mitsamt Pommern, West- un Ostpreußen etc. All de Angaven to düsse Regionen oosten de hüdige düütsch-poolsche Grenz sünd rein histoorsche Angaven, de sik op de Tiet vör 1945 beteht. In de welken Regionen von Düütschland, besünners in Brannenborg un Sassen-Anholt, is dat Plattdüütsche vondaag meist kumplett verloren gahn. Dat Wöörbook gifft för düsse Regionen den Stand to de Tiet an, as dat Plattdüütsche noch aktiv bruukt worrn is. In Regionen as Noordfreesland/Sleswig, dat Saterland un Westfreesland is dat Plattdüütsche twete oder drüdde Spraak blangen dat Däänsche un/oder Freesche. Wenn düsse Regionen in de Koort as Plattdüütsch intekent sünd, schall dat Status un Bedüden von düsse Spraken in de Regionen op gor kenen Fall ringer maken.

Dat is ok wichtig to verstahn, dat de Dialekt-Regionen, in de Plattmakers dat Plattdüütsche indeelt, nich autoritativ meent sünd. Wi seggt nich, dat dat de eenzig möögliche oder de korrekteste Weg is, jem intodelen. Wi hebbt dat na rein pragmaatsche Grundsätz daan un wullen dormit Rebeden tohoopfaten, de ehr Dialekt nich alltoveel verscheelt un wullen, dat dor nich all to grote Rebeden bi rutkaamt. De Grenzen von de Dialekt-Rebeden gaht in de Regel an Isoglossen oder Isoglossenbünnels langs, de an dat Enn von dat 19. Johrhunnert von Georg Wenker un siene Mitarbeiders in’n Wenker-Atlas dokumenteert worrn sünd. Welk von düsse Grenzlienen twüschen Dialektregionen sünd dör starke, eenheitliche Isoglossenbünnels goot begrünnt, wieldes in annere Regionen de Isoglossen uneenheitlich loopt un dor en wisse Willkür bi weer, wenn wi de een oder de annere Lien nahmen hebbt. Bi Fragen to bestimmte Regionen kannst du uns geern över dat Kuntaktformular schrieven.

Dat gifft twee Ebenen bi de Dialekten: Dialekten un Dialektgruppen. De Dialektgruppen sünd: dat Noordneddersassische, dat Mekelbörgsche, dat Pommersche, dat Nedderpreußsche, dat Märksch-Brannenbörgsche, dat Oostfäälsche, dat Westfäälsche, de Westgrupp (nedderlandsche Dialekten) un de freesche Grupp (plattdüütsche Dialekten op freesch Rebeet).